Lễ ký Bản ghi nhớ “Vì đôi mắt Việt” Thúc Đẩy Xây Dựng Mô Hình Quản Lý Toàn Diện Bệnh lý Võng Mạc Và Phù Hoàng Điểm Do Đái Tháo Đường Tại Việt Nam

Cục Quản lý Khám, Chữa bệnh (Bộ Y tế), Bệnh viện Mắt Trung Ương, Bệnh viện Mắt TP. Hồ Chí Minh và Công ty TNHH Roche Pharma Việt Nam hôm nay đã chính thức ký kết Bản ghi nhớ Chương trình hợp tác “Vì đôi mắt Việt”. Chương trình đặt mục tiêu xây dựng mô hình quản lý toàn diện cho người bệnh mắc bệnh lý võng mạc và phù hoàng điểm do đái tháo đường, một trong những nguyên nhân gây mù lòa hàng đầu ở người trong độ tuổi lao động tại Việt Nam.

Thực trạng đáng báo động của các bệnh lý võng mạc

Các bệnh lý về võng mạc không chỉ là một vấn đề y khoa mà còn tạo ra gánh nặng kinh tế - xã hội nghiêm trọng, tác động tiêu cực đến năng suất lao động và chất lượng cuộc sống của hàng triệu người. Trên toàn cầu, bệnh lý võng mạc thuộc nhóm nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực vĩnh viễn. Theo Tổ chức y tế thế giới, có tới 1/3 bệnh nhân đái tháo đường bị mắc bệnh võng mạc ở một mức độ nào đó.[1] Việc giải quyết thách thức trong chẩn đoán và điều trị bệnh võng mạc, đặc biệt là bệnh võng mạc đái tháo đường, là một ưu tiên cấp bách về sức khỏe cộng đồng.

Tại Việt Nam, có khoảng 7 triệu người trong độ tuổi 30-69 mắc bệnh đái tháo đường[2]. Đáng lưu ý, bệnh võng mạc đái tháo đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở người trong độ tuổi lao động. Thống kê cũng cho thấy 39,5% các biến chứng của bệnh đái tháo đường liên quan đến mắt và thần kinh.[3]

Hợp tác chiến lược nhằm cải thiện quản lý bệnh võng mạc đái tháo đường tại Việt Nam

Nhằm xây dựng một mô hình quản lý toàn diện cho bệnh nhân mắc các bệnh lý về mắt do đái tháo đường, một buổi Tọa đàm khoa học đã được tổ chức vào ngày 21/08/2025 tại Bộ Y tế để thảo luận về các chiến lược và hành động cần thiết. Tiếp nối những thảo luận ban đầu, Lễ ký kết Bản ghi nhớ chương trình “Vì đôi mắt Việt” đã chính thức hóa cam kết giữa các đối tác chiến lược bao gồm Cục Quản lý Khám, Chữa bệnh - Bộ Y tế, Bệnh viện Mắt Trung Ương, Bệnh viện Mắt TP. Hồ Chí Minh, và Roche Pharma Việt Nam với sự đồng hành của tổ chức Orbis Việt Nam. Chương trình đã đặt ra một lộ trình cụ thể để hiện thực hóa ba mục tiêu lớn:

●      Mục tiêu 1: Nâng cao nhận thức và khả năng tiếp cận của người bệnh trong việc khám, phát hiện sớm, điều trị và quản lý các bệnh lý võng mạc và phù hoàng điểm do đái tháo đường; 

●      Mục tiêu 2: Nâng cao năng lực (chẩn đoán, điều trị và quản lý) cho cán bộ y tế nhằm cải thiện chất lượng các đơn vị quản lý người bệnh mắc các bệnh lý võng mạc và phù hoàng điểm do đái tháo đường; 

●      Mục tiêu 3: Xây dựng và phát triển mô hình đơn vị quản lý toàn diện người bệnh mắc các bệnh lý võng mạc và phù hoàng điểm do đái tháo đường để người bệnh được tiếp cận các dịch vụ khám phát hiện sớm, điều trị và theo dõi kịp thời. Trong quá trình triển khai, các bên sẽ tập trung vào việc thiết kế, xây dựng và thí điểm mô hình này tại các bệnh viện tham gia, cũng như phối hợp cập nhật và ban hành các hướng dẫn quốc gia về chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh lý võng mạc để làm cơ sở cho việc nhân rộng mô hình sau này.

[1] WHO: https://www.who.int/publications/i/item/9789241565257

[2] Phan et al.  Medicine 101.41 (2022)

[3] Teo, Zhen Ling, et al. Ophthalmology 128.11 (2021): 1580-1591.

Phát biểu tại lễ ký kết, TS.BS. Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục Trưởng, Cục Quản lý Khám, Chữa bệnh (Bộ Y tế) nhấn mạnh: “Cục Quản lý Khám, Chữa bệnh cam kết đồng hành và hỗ trợ tối đa cho việc xây dựng mô hình quản lý toàn diện và các chính sách cho người bệnh võng mạc và phù hoàng điểm do đái tháo đường. Chúng tôi tin tưởng rằng mô hình này không chỉ giúp nâng cao chất lượng điều trị cho người bệnh mà còn là một bước tiến quan trọng cho sự phát triển chuyên khoa mắt tại các bệnh viện công, đặc biệt là ở tuyến tỉnh. Việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) trong khám phát hiện sớm là một hướng đi chiến lược mà chúng tôi sẽ tích cực thúc đẩy.”

PGS.TS.BS. Phạm Ngọc Đông, Giám đốc Bệnh viện Mắt Trung Ương, Phó Chủ tịch, kiêm Tổng Thư ký Hội Nhãn khoa Việt Nam khẳng định: “Với vai trò là bệnh viện chuyên khoa mắt đầu ngành, Bệnh viện Mắt Trung Ương cam kết dành nguồn lực và chuyên môn cao nhất để xây dựng thành công mô hình quản lý toàn diện này thông qua chương trình hợp tác “Vì đôi mắt Việt”, đặc biệt trong việc xây dựng và hoàn thiện các hướng dẫn chuyên môn, đề xuất các chính sách liên quan. Chúng tôi cam kết hỗ trợ người bệnh đái tháo đường được chẩn đoán và điều trị sớm các biến chứng về mắt, giúp duy trì thị lực và nâng cao chất lượng cuộc sống, nhất là cho những người bệnh trong độ tuổi lao động.”

Chia sẻ về vai trò của đơn vị tại khu vực phía Nam, ThS.BS.CKII. Lê Anh Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Mắt TP. Hồ Chí Minh cho biết: “Bệnh viện Mắt TP. Hồ Chí Minh cam kết đóng vai trò tiên phong tại khu vực phía Nam trong việc đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và nâng cao năng lực chuyên môn cho các cán bộ y tế trong khuôn khổ chương trình hợp tác “Vì đôi mắt Việt” nói riêng và trong lĩnh vực nhãn khoa nói chung. Chúng tôi cam kết sẽ đồng hành trong việc xây dựng một hệ thống tầm soát và phát hiện sớm bệnh lý võng mạc hiệu quả cho lượng lớn người bệnh đái tháo đường đang được quản lý tại tuyến trước, qua đó giúp đảm bảo người bệnh được chăm sóc, theo dõi, điều trị kịp thời và cùng lúc giúp giảm áp lực quá tải ở các bệnh viện chuyên khoa.”

Trong khuôn khổ Chương trình Hợp tác “Vì đôi mắt Việt”, Cục Quản lý Khám, Chữa bệnh đóng vai trò là đơn vị đầu mối và chịu trách nhiệm chung về việc quản lý, xây dựng và triển khai Chương trình. Các đơn vị liên quan, bao gồm các bệnh viện tham gia chương trình, có trách nhiệm báo cáo định kỳ mỗi 6 tháng về tình hình thực hiện. Các mục tiêu của chương trình cũng hướng đến một trong những mục tiêu chung của Chiến lược quốc gia phòng chống mù lòa đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 là tăng tỷ lệ người bệnh đái tháo đường được khám và theo dõi bệnh lý về mắt đạt trên 75%.

Chương trình hợp tác chiến lược được ký kết chính thức đánh dấu một cột mốc quan trọng, khẳng định tầm nhìn và cam kết chung của các bên trong việc chủ động giải quyết những thách thức về y tế cộng đồng bằng các giải pháp hành động toàn diện và bền vững, góp phần giảm gánh nặng về bệnh lý cho người mắc bệnh võng mạc và phù hoàng điểm do đái tháo đường và nâng cao chất lượng sống cho người dân Việt Nam.